Rendan January 2010

_______________

Mosaic panel Rostam kills White Demon on an entrance to Arg of Karim Khan in Shiraz
____________

رن دان - ژانویه 2010

ه

عباس صفاری * شیدا محمدی *پرويز اسلامپور * ساقی قهرمان * محمود مومنی * فیروزه میزانی * فرامرز سلیمانی * فریبا صدیقیم * نصرت الله مسعودی * رباب محب * منوچهر یکتایی * لیلا کسری * منصور خاکسار* آزاده دواچی * جهانگیر صداقت فر * سرور جوان * حسین طوافی * هاجر فرهادی * رضا مقصدی * منصوره اشرافی * مسعود عطائی * نادر سهرابی* محمود معتقدی * هومن نزهت * یاشار احد صارمی ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه

Slavoj Zizek : Apocalyptic Times

Gülten Akın, Yashar Ahad Saremi * Faramarz Soleimani, Rahim Coronado * George Swede, Sina Fazelpour

Zimoun: Sound Sculptures & Installations

Həkimə Buluri: Təbriz

پرویز اسلامپور از یدالله رویایی : شعر به چه درد می خورد؟
عمران صلاحی : حالا حکایت ماست
میرزا غالب : چو ما بحلقۂ رندانِ خاکسار بیا
اسماعيل خويی : شاعر فيلسوف و فيلسوف شاعر
سیاوش کسرائی : آرش کمانگیر
رضا فرخفال : از نگاه خیره ی ندا



موسیقی
پشت صحنه ی رندان
___________

Behind the Seen

________________

Two different handles of men and women-Iran
____________________

اینجا پشت صحنه ی رندان

January 4th was a bad day for a few writers, checking out on that very date:

T.S. Eliot - over and out, Jan 4, 1965

Photo of TS by Alfred Eisenstaedt, London 1951

_____________

Umberto Eco, pioneering semiotician, reader-response critic, and fine novelist and library owner: Born Jan. 5, 1932 - 78 today…

“A book is a fragile creature, it suffers the wear of time, it fears rodents, the elements and clumsy hands. so the librarian protects the books not only against mankind but also against nature and devotes his life to this war with the forces of oblivion.”

“A dream is a scripture, and many scriptures are nothing but dreams.”

“The good of a book lies in its being read. A book is made up of signs that speak of other signs, which in their turn speak of things. Without an eye to read them, a book contains signs that produce no concepts; therefore it is dumb.”

Photo by Sergio Siano

__________

Friedrich Dürrenmatt, Swiss play-wright and prose writer - and occasional artist - was born Jan 5, 1921 (d. 1990). Dürrenmatt championed epic theatre and political activism through audience involvement in the drama.

“Everything that is necessary is also easy. You just have to accept it. And the most necessary, the most natural matter on this planet is death.”

“You can’t take back an act you were able to think.”

________

More mystical stuff: Khalil Gibran (Jan. 6, 1883 - 1931), Lebanese poet-philosopher, chiefly known for his 1923 book The Prophet, a series of philosophical essays written in English prose, and a major New Age cult classic…

-----------

Carl Sandburg (Jan. 6, 1878 - 1967), American poet minstrel waxed lyrical about his beloved Chicago:

CHICAGO

HOG Butcher for the World,
Tool Maker, Stacker of Wheat,
Player with Railroads and the Nation’s Freight Handler;
Stormy, husky, brawling,
City of the Big Shoulders:

They tell me you are wicked and I believe them, for I
have seen your painted women under the gas lamps
luring the farm boys.
And they tell me you are crooked and I answer: Yes, it
is true I have seen the gunman kill and go free to
kill again.
And they tell me you are brutal and my reply is: On the
faces of women and children I have seen the marks
of wanton hunger.
And having answered so I turn once more to those who
sneer at this my city, and I give them back the sneer
and say to them:
Come and show me another city with lifted head singing
so proud to be alive and coarse and strong and cunning.
Flinging magnetic curses amid the toil of piling job on
job, here is a tall bold slugger set vivid against the
little soft cities;

Fierce as a dog with tongue lapping for action, cunning
as a savage pitted against the wilderness,
Bareheaded,
Shoveling,
Wrecking,
Planning,
Building, breaking, rebuilding,
Under the smoke, dust all over his mouth, laughing with
white teeth,
Under the terrible burden of destiny laughing as a young
man laughs,
Laughing even as an ignorant fighter laughs who has
never lost a battle,
Bragging and laughing that under his wrist is the pulse.
and under his ribs the heart of the people,
Laughing!
Laughing the stormy, husky, brawling laughter of
Youth, half-naked, sweating, proud to be Hog
Butcher, Tool Maker, Stacker of Wheat, Player with
Railroads and Freight Handler to the Nation.

Photo of Sandburg, 1937 - Bernard Hoffman

____________

One of the favourite mystics of the Modernists:

G. I. Gurdjieff (Jan. 13, 1866? – 1949) was a Greek-Armenian mystic and spiritual teacher.

“In August 1921 and 1922, Gurdjieff traveled around western Europe, lecturing and giving demonstrations of his work in various cities such as Berlin and London and capturing the allegiance of Ouspensky’s many prominent pupils (notably the editor A. R. Orage). After he lost a civil action to acquire Hellerau possession in Britain, Gurdjieff established the Institute for the Harmonious Development of Man south of Paris at the Prieuré des Basses Loges in Fontainebleau-Avon near the famous Château de Fontainebleau. Gurdjieff acquired notoriety as “the man who killed Katherine Mansfield” after Katherine Mansfield died there of tuberculosis under his care on 9 January 1923…” (Wiki)

_______

A little sequence to commemorate the death of James Joyce, Jan. 13, 1941…

From the cover of Time Magazine, May 1939 - Gisele Freund’s classic image of Joyce reading…

_________

Sisters heaviness and tenderness, your traits are one.
Bees and wasps suck the heavy rose.
Man dies. The heated sand cools,
And a black stretcher bears away yesterday’s sun.

Ah, heavy honeycombs and tender seines,
One may sooner lift a stone than say your name!
For me a sole concern remains on earth:
A golden concern, to flee the burden of time.

I drink the clouded air like a dark stream.
Time’s tilled by a plow, and a rose was the earth.
In the slow whirlpool are heavy, tender roses,
Weaving heaviness and tenderness into twin wreaths.

— Osip Mandelstam, 1920

(Mandelstam was born Jan. 15, 1891, murdered by Stalin, 1938; Photo of OM, 1914, unknown photographer)

______

Susan Sontag, American high profile public intellectual: critic, writer, film maker, activist was born Jan 16, 1933 (d. 2004)

Sontag wrote extremely influential books on the functions of photography and on the interpretation of literature, famously taking a stand Against Interpretation…

“In place of hermeneutics we need an erotics of art.”

…

Photo: Peter Hujar, 1975

_______________

Theater theorist and pedagogue, Constantin Stanislavski (Jan. 17, 1863 - 1938):

“Stanislavski treated theatre-making as a serious endeavour, requiring dedication, discipline and integrity, and the work of the actor as an artistic undertaking. Throughout his life, he subjected his own acting to a process of rigorous artistic self-analysis and reflection. His system resulted from a persistent struggle to remove the blocks he encountered. His development of a theorized praxis—in which practice is used as a mode of inquiry and theory as a catalyst for creative development—identifies him as the first great theatre practitioner.”

“Stanislavski’s system was a systematic approach to training actors. He developed principles and sets of exercises to help actors develop their acting techniques. Areas of study included concentration, voice, physical skills, emotion memory, observation, harmony, analysis, creativity and personalisation. Stanislavski thought of his system as if it were a table of contents for a large book, which dealt with all aspects of acting.” (Wiki snips)

Photo: Stanislavski as Shakespeare’s Othello in 1896 - from Dictionary of Theatre

___________

201st birthday of Eddie Poe, innovator of the short story genres of horror, detective fiction and speculative fiction…

Edgar Allan Poe: Jan. 19, 1809 - 1849

_________

Lord Byron, Romantic poet, hero, hunk: Jan. 22, 1788 - 1824…

I can never get people to understand that poetry is the expression of excited passion, and that there is no such thing as a life of passion any more than a continuous earthquake, or an eternal fever. Besides, who would ever shave themselves in such a state?

— Lord Byron, in a letter to Thomas Moore, 5 July 1821

My soul is dark - Oh! quickly string
The harp I yet can brook to hear;
And let thy gentle fingers fling
Its melting murmurs o’er mine ear.
If in this heart a hope be dear,
That sound shall charm it forth again:
If in these eyes there lurk a tear,
‘Twill flow, and cease to burn my brain.

But bid the strain be wild and deep,
Nor let thy notes of joy be first:
I tell thee, minstrel, I must weep,
Or else this heavy heart will burst;
For it hath been by sorrow nursed,
And ached in sleepless silence, long;
And now ‘tis doomed to know the worst,
And break at once - or yield to song.

___________


Derek Alton Walcott (born January 23, 1930) is a Caribbean poet, playwright, writer and visual artist. Born in Castries, Saint Lucia[1], he won the Nobel Prize for Literature in 1992.wiki

The Fist by Derek Walcott

(Nobel Laureate, 1992 - 80 years old today!)

The fist clenched round my heart
loosens a little, and I gasp
brightness; but it tightens
again. When have I ever not loved
the pain of love? But this has moved

past love to mania. This has the strong
clench of the madman, this is
gripping the ledge of unreason, before
plunging howling into the abyss.

Hold hard then, heart. This way at least you live.

(this post was reblogged from lumpy-pudding)
_______

Birthday of a pioneer of Modernist writing, champion of the stream-of-consciousness techniques she helped perfect in her prose:

Virginia Woolf: Jan. 25, 1882 - 1941 (suicide in despair)

Photo of Virginia and Leonard Woolf, n.d.

A less-known fact about Virginia Woolf is that she invented the laptop…

Although Virginia insisted that “a woman must have money and a room of her own if she is to write fiction,” she realized that it might also be convenient to have a portable writing desk…

__________

Anton Chekhov, playwright by night, doctor by day: Jan. 29, 1860 - 1904

“An artist must pass judgment only on what he understands; his range is limited as that of any other specialist—that’s what I keep repeating and insisting upon. Anyone who says that the artist’s field is all answers and no questions has never done any writing or had any dealings with imagery. An artist observes, selects, guesses and synthesizes.” — Letter to A.S. Suvorin (October 27, 1888)

Anton Chekhov: “Ivanoff”

Lebedieff: I had an uncle once who thought himself a philosopher. He would fill his house with guests, and after he had had a drink he would get up on a chair, like this, and begin: "You ignoramuses! You powers of darkness! This is the dawn of a new life!" And so on and so on; he would preach and preach –

Sasha: And the guests?

Lebedieff: They would just sit and listen and go on drinking. Once, though, I challenged him to a duel, challenged my own uncle! It came out of a discussion about Sir Francis Bacon.

________

One of my favourite American writers, Richard Brautigan, could have been 75 today - but he got away at 49 when he took his own life in 1984…

Photo of Brautigan communing with the river, near San Fran., 1970 - by Vernon Merritt III

Richard Brautigan:

I like to think
(it has to be!)
of a cybernetic ecology
where we are free of our labors
and joined back to nature,
returned to our mammal
brothers and sisters,
and all watched over
by machines of loving grace.

— “All Watched Over By Machines Of Loving Grace”

(From The Pill vs. The Springhill Mining Disaster, 1968)

_________

MUSPO

_________

Antique Persian Qajar Oil painting on canvas
____________

گفتم غمِ تو دارم . زویا ثابت

Ashik Karib

Rubabe Muradova - Canıma Qesd Eyleyen

Islam Rzayev - Inad Etme

_____________

Shapour Bonyad

_____________

JULIUS BISSIER
______________________

شاپور بنیاد

۲۱

و از قرار
ه ه ه ه ه ما
ه ه ه ه ه نمی دانستيم ...ه
نمی دانستيم كه سرو می گذرد
و راه
ه ه در تو به توی عشق
ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه می ماند
و تصوير كبوتری در شيشه می افتد
كه از رازهای جهان
ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه باز می آيد .ه

مرگ
ه ه ه از قرار
پاره سنگی بود
و ما
ه ه نمی دانستيم .ه

قصيده ی آهو - ص ۵۱

___________

Yashar Ahad Saremi

_____________________

The Codex of Christoro de Predis, 15th century
___________________

یاشار احد صارمی

دیوانِ برطائیل

ه * تحریر های محرمانه با موسیو کغی *ه

ه * ساعت های تاریک! ه ه ه موسیو *ه

ه * موسیو وارکن در دسته بندی های لُکنت و بی زن *ه

ه * نامه های قرمز برای میُو *ه
ه * برای میو که رسید بال هایش در ماشین رختشویی دارد می چرخد *ه

ه * آریاهای کور اوغلو *ه

_____

Spheruleus / Wilting Bounds

From the Resting Bell netlabel release Forgotten Outland

_____________________

Leila Farjami

______________

Carousel — Olivia Parker, 1982
__________________

لیلا فرجامی

واقعه

من را به پرنده ها نزدیک کن
به ابرها
آسمانها
ستاره ها
و خانه هایی که در خورشید می سازند

من کودک خاکسترم
در مشت آتشها فشرده می شوم
بر شانه های درختان سوگوار می نشینم

قطب نمای تمامی این سال هایم
جز دو چشم کور بیابان نبود
با خضر گمشده ای
که از پشت قدمهای سوخته اش
چشمه های دود می جوشید.ه

من کودک خاکسترم
ایمان آورده ام به بر باد رفتن
می خواهم در مشت آتشها فشرده شوم
سرد بمانم:ه

نسوختن را
اثبات کنم.ه

__

“Amélie Poulain Plays Korg DS“ arranged by J8bit.

A chiptune cover of Yann Tiersen’s “Comptine d’un autre été”.

_____________

Azita Ghahreman

___________

From Iran. Door knockers on old houses in Iran.. The right knocker is to be used by women, the left by men. Pretty interesting, you can get an idea of who’s at the door by the different noises!
__________
خورخه لوئیس بورخس

فارسی : آزیتا قهرمان

فرشتگان و ادبیات

فرشتگان دو روز و دو شب از ما پیرترند . خداوند آنها را درروزچهارم آفرید و آنان از بالاترین طبقه ی عرش ،ازمیان آخرین آفریدگان خدا ، خورشید وماه ، به تماشای زمین نوزاده سرخم کردند و آن را با دقت نگریستند. درست کمی بعد از گسترانیدن مزارع نباتات و باغستان های میوه درکنار آب ها ...این نخستین فرشتگان، همان ستارگان بودند. برای عبری ها مفهوم عقلی ی فرشته و ستاره به آسانی در هم ترکیب شده است.ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه هه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه هه ه ه ه هه ه ه هه ه ه هه ه ه هه ه ه ه هه ه
من نمونه هایی چند از کتاب ایوب را برگزیده ام مانند وقتی خداوند از میان گرد باد با ایوب سخن گفت وآغاز دنیا وآفرینش را به یاد او آورد .ایوب (۳۸:۱۲) هنگامی که ستارگان صبح با هم ترنم نمودند و جمیع پسران خدا آواز شادمانی سر دادند .از قرار معلوم این جماعت پسران خدا و ستارگانِ در حال درخشیدن، همان فرشتگانند . در کتاب اشعیا (۱۲:۱۴) فرشته‌ی‌سقوط کرده همان ستاره صبح (زهره) است.این عبارت فراموش ناشدنی کوئه ودو مبین همین نکته است، وقتی که گفت : (ستاره ی جسور/ فرشته ی طغیانگر) . یکسانی ی بین فرشته ها و ستارگان ( آنهایی که در لحظات خلوت شبانه ساکنند ) در نظر زیبایی ی خاصی ایجاد می کند و این در بین عبری ها خصوصیت بارزی است که جسم و روح را به قدرت حیاتی ستارگان مربوط می‌دانند و درخشندگی ی ستارگانی را که بر حیات می‌تابند تجلیل می‌کنند. از ابتدا تا انتهای عهد قدیم جمع کثیری از فرشتگان حضور دارند . آنها فرشتگانی ناشناسند که در تمامی ی طول راه در دشت‌ها دیگران را همراهی می‌کنند اما با وجود طبیعت ما فوق بشری ی که دارند کاملا ملکوتی نیستند،حتی گاه شبیه کارگری نیرومندند ، مانند فرشته ای که تمام طول یک شب را تا طلوع صبح با یعقوب کشتی گرفت. گویی آنان فرشتگانی جنگجویند ، همچون سردار خداوند که بر یوشع ظاهر شد . آنان شهر ها را تهدید می کنند و گاه کارشناسانی خبره اند که در تاریکی و خلوت راهنمای دیگران می شوند . پنج هزار فرشته ی سفر اعداد نیروی محرک و کارساز جنگند . فرشتگانی مجهز به سلاح یا لشکر فرشتگان درانقلاب سنت جان ...فرشتگانی پر قدرت که اژدهایی را در میان گرفته اند وچنان درچهارگوشه ی زمین ایستاده اند که او نتواند نفس زهر آگینش را بدمد . اینان یک سوم آب دریاها را می توانند به خون بدل کنند، خوشه های انگور را جمع کنند و در چرخشت عظیم غضب الهی آماده سازند. این فرشتگان ماموران اجرای تنبیه الهی اند. و گروهی دیگر از آنان، درعبور از رود فرات با شمایلی از ترکیب عقاب و انسان در توفان ها گم شدند. اسلام نیز به فرشتگان باور دارد . مسلمانان قاهره براین باورند که فرشتگان باآنکه از نظر غایبند اما جهان مجازی و واقعی را در حیطه ی اقتدار خود دارند . بنا به گفته ی ادوارد ویلیام لین ، هر پیرو پیامبر را دو ، پنج وگاه حتی شصت یا ششصد فرشته درحمایت و حفاظت خود دارند .ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه هه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه هه ه ه ه هه ه ه هه ه ه هه ه ه هه ه ه ه هه ه
سلسله مراتب آسمانی به اشتباه به یونان و تحول دینی دیونیزوسی نسبت داده شده که حدود پنج قرن بعد از میلاد مسیح نگاشته شده . در این مرحله به خوبی نظام فرشتگان و منزلت آنها سازماندهی و طبقه‌ پندی شده است . اولین اصطلاحات مربوط به لبریز شدن از رویت خداوند و دومین عروج ابدی به سوی اودر این متون تعریف می‌شود که این خود مبین جنبه ای دوگانه و زیبا شناختی است . همچون به ارتعاش در آمدن ناگهانی شعله ای که یکباره زبانه می‌کشد و به سوی بالامی ‌رود . هزار و دویست سال بعد الکساندر پوپ در صورت‌های ازلی ی شعر، این ویژگی را در جمله ی معروفی نگاشت : مانند فرشته ای که شیفته وار می ستاید و می‌ سوزد . متخصصین علوم الهی نیز هرگز نتوانستند فرشتگان را نادیده بگیرند . آنها با اندیشمندی ی حیرت آوری سعی کردند در این جهانِ بال های جا دویی وخیالات سرابگونه، باروش های ذهنی راهی برای اثبات بیابند و این موضوع ساده‌ای نبود . فرشتگان به عنوان موجوداتی ارشد بر انسان تعیین شده بودند و در ملکوت نیز جایگاهی درخور داشتند . راٍث عالم آلمانی الاصل علوم الهی تعداد بی شماری نمونه ومثال در باب این بحث آورده وبه شرح و تفصیل آن پرداخته‌است. او مجموعه ای از صفات شایسته را فرشته گون می شمارد و آنها را شامل این موارد می داند : نیروی ذهنی خردمندانه ، اراده ، غیر مادی بودن با قابلیتی وسیع که می تواند خودش را به هر اندازه و با هر موضوعی متحد کند . آنها بلافاصله و بی درنگ هر مسافتی را طی می‌کنند و هیچ چیزی نمی تواند محدود شان کند . آنها پایان بخش دوران ها یا مبشر آغازی بی انتها یند ، لایتغیر بودن نشانه حضور آنها در ابدیت است . فرشتگان به نیرو های ذهنی پرورش یافته ، نهایت انعطاف پذیری و نیروی گفتگوی بی پایان با خود را بی هیچ نیاز به کلمات و علایم اعطا می‌کنند، اعمال شگفت انگیزآنان معجزه نام دارد ، آنها می‌توانند چیزی را ازهیچ خلق کنند و یا مردگان را دوباره برانگیزند . قلمرو فرشتگان در نیمه راه بین انسان و خداست و به نظر می رسد همه چیزدراین ساحت بخوبی سازماندهی شده است . کابالیست‌ها نیز فرشتگان راهمیشه در نظر داشته اند . اریک بیشاب در( عناصر کابالا ) چاپ شده در ۱۹۲۰ در برلین ، ده سفر را ده فیضان آسمانی می‌داند و هرکدام را برابر با اقلیمی درلاهوت که یکی ازاسماء الهی نیز هست . هریک از ده فرمان دارای یک بعد انسانی ومادی و همچنین مرتبه ای درالوهیت و عالم فرشتگان است . استلین در کتابش (ادبیات ربوبیم ) اولین ده حرف الفبای عبری را به این ده جهان رفیع ربوبی وصل می کند. ازاین رو حروف الفبا را به عقل و نخستین احکام الهی را به شعله ای آسمانی که خداوند را (هستم آنکه هستم ) نامید ، مربوط می‌داند و فرشتگان را مسیر عبوربه سمت قدس ..... کسانی که کابالیست‌ها را به ابهام متهم می‌کنند سخت در اشتباهند . آنها با استدلال های کهنه ، جهانی روحانی را ترسیم کردند هرچند که با وجود آنهمه دقت و موشکافی ، امروزه بی اساس به نظر می رسد . این ازدحام فرشتگان در ادبیات دارای مثال های بی شمار است . در شعری تقدیم به ایگناسیو لویولا، فرشته قدرت انجیلی خود را با جدیتی ستیزه جویانه حفظ می کند:ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه هه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه هه ه ه ه هه ه ه هه ه ه هه ه ه هه ه ه ه هه ه

بنگر به دریا که شکاف هایش لهیب آتش اند
به نیروی فرشته ای مزین به خلوص
کونگورا ، فرشته را ارزشی تزیینی و بدلی می‌داند که تنها برای کودکان و زنان شادی آفرین است.ه
وقتی آن روز دروغین می آید
آه ، ای فرشته ، تو همچنان نیک زاد و مستحکمی ...ه
با بند های مضحک بر دست های بلورینت
در شعر لووپ دووگا به یک استعاره ی بشدت قرن بیستمی برخوردم .ه
خوشه‌ها ی آویزان فرشتگان !ه
و فرشتگان با دم مسیحایی حیات بخش، چنانکه خوان رامون خیمه نز می گوید :ه
فرشتگان نامریی ، ارغوان شفاف پنیرک ها
ستاره ها ی سبز را مي‌چیند .ه

اینجا ما به معجزاتی نزدیک می‌شویم که انگیزه ی اصلی این مطالب است، آنچه می‌توان‌ جاودانگی فرشته نامید. تخیلات بشری درطول زمان لشکری ازهیولاها را تصویر کرده است . شیا طین ، افعی تاجدار ، غول یک چشم ، شیر، بزدم مار با دهان اژدها ، اژدها ، اسب تک شاخ ، غول یک چشم ، بهیموت و لویاتان ، دیو و غول دریایی و... فوجی تمام ناشدنی از دیگر موجودات که همه به جز فرشتگان ناپدید شده اند . امروز کدام مسیر شاعرانه ای جرات آن را دارد که اشاره ای به ققنوس داشته باشد، یا خودش را به گردشگاهی برای یک سنتور تبدیل کند ؟ هیچ یک از ما نه فقط در شعر و شاعری بلکه در هر آنچه مدرن است از اینکه جلوه گاهی برای فرشتگان و درخشش آنها باشیم گریزانیم. شامگاهان به وقت غروب در حومه ها یا مکان های پرت، درطول دقایقی خاموش که چیزها به تدریج رهسپار تنهایی اند و رنگ ها انگار خاطره‌ای یا حس وقوع رنگ‌هایی متفاوت... دراین لحظات من همیشه،آنها را دیده‌ام. کاش با فرشتگان‌مان‌اینهمه بیگانه نبودیم،آنها بازمانده ی آخرین خدایانی هستند که در انسان ماواء گرفته اند و ممکن است برای همیشه به جایی دور پرواز کنند . ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه هه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه هه ه ه ه هه ه ه هه ه ه هه ه ه هه ه ه ه هه ه

_________

Chris Connor - I Wish You Love

__

Reza Farrokhfal

_______________

از نگاه خیره‌ی ندا
رضا فرخ فال
__________________

ای که در صفِ پیش
جان پیش ِ صف می گذاری...ه
رؤیایی

حالتی از یک نگاه (در یک نگاه) که منطق اتفاق را به هم می‌ریزد تا خود اتفاقی دیگر شود...ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

از این نادره‌ی اتفاق، از نگاه خیره‌ی ندا، در روایت تصویری کشته شدن او، چگونه می‌توان سخن گفت؟ چه چیزی در این نگاه هست، در آنیت ناگفتنی آن، که ما را ازخود آکنده می‌کند؛ که هربار که در آن خیره شویم (و اگرتاب بیاوریم که بیش از یک‌بار درآن خیره شویم) ما را ویران می‌کند؟...ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

چه کسی فکر این نگاه را می‌کرد؟ این سوال را می‌توان درباره خود جنبش سبز مردم ایران هم پرسید. چه کسی فکرش را می‌کرد؟ اما برای وقوع یک «واقعه»، و خیزش مردم ایران به عنوان یک واقعه ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هevent

به مفهوم ناب کلمه (امری پیش‌بینی ناشده، محاسبه‌ناپذیر)، ما در اینجا به دنبال علت یا علت‌های بزرگ نمی‌گردیم. می‌دانیم که در یک شرایط جوی معین گاهی فقط پر و بال زدن یک پروانه توفان مهیبی را می‌آغازد1.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

هر واقعه‌ای از این دست، یک «بدعت»ه

advent

است که ما را در برابر منظرهایی به کلی بدیع (به کلی دیگری) از آینده قرار می‌دهد. از این لحاظ، به جرأت می‌توان گفت که روایت تصویری کشته شدن ندا تا همین جا در عالم رسانه و خبر یک «بدعت» شده است.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

این کلیپ[؟] ساده‌ی سردستی که اتفاقی گرفته شده و اتفاقی به صفحات تلویزیون و اینترنت راه یافته و میلیون‌ها نفر در سراسر جهان آن را دیده‌اند، هم زمان دو گونه سلطه را زیر سوال برده است: نخست سلطه‌ی حکومت تمامی‌خواه را بر شبکه‌‌های رسانه‌ای داخلی و خارجی از هر نوع و به هر وسیله‌ای و دیگر، سلطه‌ی (انحصار) شبکه‌های حرفه‌ای، بین‌المللی و جریان اصلی را بر بازتاب خبر.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

از سوی دیگر، این کلیپ سردستی (هم‌چون صدها کلیپ دیگر که خیزش سبز مردم ایران را در جهان انعکاس داده‌اند) مفهوم بدیعی از «آرشیو» را در برابر ما می‌گذارد، بدین معنا که؛ از این پس ما با گونه دیگری از «اسناد و مدارک» روبه‌رو هستیم که به عنوان آرشیو حافظه‌ی تاریخی دیگری را از ما می‌طلبد. این آرشیو ققط ثبت نمی‌کند، بلکه در هر لحظه محتوا و پیام خود (خیزش سبزمردم ایران) را نیز هم‌چون امری بدیع تعریف و باز تعریف می‌کند. در این‌جا نیز شکل از محتوا جدایی‌پذیر نیست: رسانه همان پیام است2.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

چه کسی فکر این نگاه را می‌کرد؟ این نگاه اتفاقی (تصادفی) نیست؛ این نگاه می‌داند که چه می‌کند. اما مسأله این است که این «نگاه خیره»ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

gaze

قرار نبوده در یک روایت تصویری اتفاق بیفتد... به نظر می‌رسد که نگاه خیره‌ی ندا هم ما و هم قاتلان او را با پرسشی مشترک درگیر می‌کند. آنها نیز با دیدن روایت تصویری قتل او، هرچند با ادبیاتی متفاوت، اما همان سوآل ما را از خود می پرسند:ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

این نگاه اینجا چه می‌کند؟ قرار نبوده که قربانی به هنگام ذبح چنین نگاهی داشته باشد...! ذهن بدوی قاتل در درک نکته‌ای که در این نگاه هست، در درک این «طنز شوخ ماجرا3» فرو می‌ماند و به پریشان‌گویی می‌افتد. بی‌خود نیست که ماجرای قتل ندا را کلاً یک «توطئه» می‌خواند و برای آن نقیضه (پارودی) های مضحک نمایشی ترتیب می‌دهد. این نفی و تشکیک‌های رسمی و غیررسمی را نباید فقط به حساب یک «بلاغیات» سیاسی احمقانه‌ی گذاشت!ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

ما در این‌جا اما نه با «ذبح» و یا اصولاً مری مقدس، بلکه به لحاظ نظری با یک «بازنمایی»ه

representation

تصویری از یک زن و نگاه خیره‌ی او به عنوان لب مطلب این بازنمایی روبه‌رو هستیم. نکته این است که در این نحوه از بازنمایی به صورت یک روایت تصویری چشم‌ها نگاه ندارند. نمی‌توانند داشته باشند.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

مقایسه کنید بازنمایی نگاه را در سینما با بازنمایی نگاه در عکس. در سینما برخلاف عکس چشم‌ها فاقد نگاه‌اند4. در کلیپ تصویری - روایی قتل ندا حضور نگاه او مستلزم قطع حرکت تصویر (نزول روایت به درجه صفر) و تبدیل تصویر متحرک به یک قطعه عکس بوده است. آیا ندا با نگاه خود از ما نمی‌خواهد که همه آن‌چه را که تا پیش از رفتن این نگاه از چشمهایش دیده‌ایم (لحظه مرگ) و پس از آن همه انچه را می بینیم، به حساب جریانات پشت صحنه‌ی گرفتن یک قطعه عکس بگذاریم؟ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

جزئیات صحنه

برتلاطم تو جهان من کف و کاهی باد!ه
رؤیایی

اگر به سادگی و کاملاً اتفاقی ندا در آن روز به‌خصوص، در آن لحظه معین و در آن نقطه‌ی حوالی خیابان کارگر با معلم موسیقی خود قدم نمی زد، اگر در گرماگرم تظاهرات محض نفس تازه کردن مثلاً به یک بستنی فروشی سرزده بود، اگر آن تک‌تیراندازی [؟] که او را هدف گرفت لحظه‌ای و فقط لحظه ای دستش اندکی لرزیده بود، و اگرها و اگرهای دیگر... .؛ موقعیت‌های فرضی بسیار دیگر که هیچ‌کدام اتفاق نیفتاده‌اند تا فقط یکی اتفاق بیفتد:ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

خرامیدن یک غزال که با پای خود به قتل‌گاه می‌رود؛ سر گذاشتن بر نطع بیابان...ه

فورانی از خون برصورت، پس از آن‌که ندا از ضرب گلوله درجا نقش زمین می‌شود و جان که با رفتن نگاه از چشم می‌رود؛ به سبکی سایه ابری بهاری که بر پیشانی بگذرد. بیایید تا در برابر این پرده یک‌بار دیگر به وجود چیزی به نام روح ایمان بیاوریم...!ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

در این پرده (و در این‌جا کار ما نوعی پرده‌خوانی است) هم‌چون هر تصویر روایی دیگر (تصویر سینمایی و حتی یک تابلو نقاشی با مضمونی روایی) به شمار چهره‌های حاضر درصحنه ما نگاه‌هایی را داریم که در توازی، تنافر ویا تلاقی آن‌هاست که فضای معنایی تصویر ساخته می شود.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

در این پرده معلم موسیقی و پزشک حاضر درصحنه (به هویت آن‌ها بعداً پی می‌بریم)، نگاه‌هایشان پیکر ندا را می‌کاود؛ هم معلم موسیقی با ضجه‌هایش و هم پزشک با دست‌هایش بیهوده تلاش می‌کنند که مرگ را به عقب برانند.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

نگاه دوربین از بالا روی سوژه متمرکز است و همه چیز در یک نمای متوسط با سرعت برق و باد از برابر چشمان ما می گذرد. اما این نگاه ندا است که پیش از آن‌که به کلی محو شود از قاب تصویر بیرون می زند و به ما ( دوربین ) خیره می شود...ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

درلحظه ای، و فقط در یک لحظه ، همه چیز از حرکت بازمی ایستد. نحو روایی تصویر ازهم می‌گسلد (بی‌معنا می‌شود) تا این نگاه خیره‌ی مورب بتواند معنا دهی کند؛ چیزی را به ما بگوید (یا بپرسد) که در حضورش، در بودنش ما متوجه آن نمی شو یم ؛ بیانی برای آن نمی یابیم.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

تنها با رفتن نگاه از چشمها است و در خلئی که بر کل صحنه حکمفرما می شود (خلا پس از مرگ) که ما به حضور نگاهی دیگر( اما از زاویه ای ناپیدا در صحنه) پی می بریم. این نگاه پنهان نگاه همان تک تیر اندازی است که همه چیز را از پیش و از کمینگاه خود زیر نظر داشته و در لحظه ای حساب شده به سوی هدفی به دقت گزیده شده شلیک کرده است: زنی جوان و زیبا در میان تظاهر کنندگان...ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

ما آن نگاه پرغیظ (نگاه پنهان تک تیر انداز) را نمی دیده ایم، درحالی‌که او همه صحنه‌ی را از پیش دیده بوده است. نگاه ندا در مجالی اندک پیش از مرگ با شکستن سیطره‌ی آن نگاه پرغیظ پنهان مارا باصحنه ای از پیش دیده شده روبرو می‌سازد.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

یک گریز

نگاه ما از نگاه ندا کنده می شود و ما به حالتی از بهت و ناامیدی پرتاب می شویم. آیا این بهت، این نا امیدی مطلق، دراثر رورارویی با یک صحنه از پیش دیده شده است؟ ویا دیدن آنچه معمولا مرگ از خود در صحنه ( و از صحنه) برجا می گذارد؟ هرگونه تفکیکی در اینجا بیخود است، چراکه آن نگاه خیره‌ی پنهان همواره نشان داده که می‌تواند همچون خود مرگ عمل کند. در اینجا روی این مفهوم «از پیش دیده‌شدگی» به عنوان حیطه‌ی عملکرد آن نگاه پنهان درنگ می‌کنیم.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

در این حیطه‌ی این نگاه دیگر (نگاه دیگری) است که نگاه ندا فقط یک تصادف نیست؛ تقابلی است بس گویا میان زمینه و سوژه؛ جان یک بازنمایی که همه‌ی غیظ و دیگریت آن نگاه پنهان را افشا می‌کند.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

حیطه‌ی این «از پیش دیده‌شدگی» همچون گستره پیش رونده‌ی اما نامرئی بیابان همیشه می‌تواند ما را غافلگیر کند، هم در آن حال که به شدت آشناست. این حیطه همه‌ی عرصه های حیات فردی و اجتمایی ما را از فضاهای شهری گرفته تا کتابهای درسی، از اتاق های معاینه‌ی پزشکی تا صفحات روزنامه (وحالا اینترنت) دربرگرقته است. هر عرصه ای زیر سیطره‌ی این نگاه خیره‌ی همه جا حاضرو همه جا ناظر نه فقط «زندان» که در حکم یک میدان تیر است.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

در پرده قتل ندا به عنوان یک مصداق کافی است به جای «بازنمایی» مترادف آن در زبان فارسی واژه‌ی «نمایندگی» را بگذاریم. بحران اخیردر انتخابات به مثابه بحران نمایندگی در واقع بحران در یک صحنه ازپیش دیده شده (نامزدهایی ازپیش انتخابات شده) بوده است و می بینیم که در این زمینه‌ی ازپیش دیده شده، هدف قرار دادن یک زن جوان از سر تصادف نبوده است. تک تیراندار در این مورد گزیده زده است: درست به قلب یک بازنمایی زنانه شلیک کرده است.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

بیاد بیاوریم که هر بازنمایی و به ویژه بازنمایی زنانه در صحنه‌ی انتخابات به عنوان یک ساحت عمومی ناگزیر ناظر بر مفهوم تقلیل ناپذیری از «من» به عنوان یک ذهنیت مدرن است، و در بعد قانونی، ناظر بر فردیت یک شهروند که می پرسد: بر سر رای من چه آمده است؟ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

عمل این تیرانداز را اما تنها نمی‌توان در سازوکار یک «سرکوب» دولتی در ساحت عمومی خلاصه کرد. سیطره‌ی نگاه تک تیرانداز، چنانکه اشاره شد، از این بسی فراتر می رود. در ساحت خصوصی و بویژه تا آنجا که به بازنمایی زن مربوط می‌شود، این نگاه خیره‌ی پنهان تنها یکی از سازوکارهای ایدئولوژیک دولتی(به مفهوم آلتوسری کلمه) نیست؛ و

فقط «خطاب»هه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

interpellation

نمی‌کند، بلکه بسته به موقعیت تا امحای کامل این بازنمایی پیش می‌رود. به سخن دقیقتر، در اینجا نیز (هرچند با وسایلی دیگر) نگاه تک تیر انداز به قلب بازنمایی زنانه شلیک می‌کند. برای روشن تر شدن مطلب رد این نگاه همه جا حاضرو همه جا ناظر را در عرصه‌ی هنرهای تصویری وبخصوص در سینمای ایران پس از انقلاب می‌توانیم دنبال کنیم.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

در این عرصه است که بیش از هر کجای دیگر نگاه خیره تک تیرانداز خود را لو می دهد انهم نه فقط به صورت ساختاری از یک دیگریت (غیریت) نرینه محور (نوعی سانسور ایدئولوژیک)، بلکه به صورت خود یک نرینگی دایم در حال نعوظ ...ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

می‌دانیم که بنا به یک تعریف سینما هنر نگاه است؛ هنر «دیدبارگی»ه

voyeurism

است. این دیدبارگی به عنوان اساس معنا دهی ونه فقط التذاذ در سینما اما پیشاپیش مستلزم یک آشکارگی است که هرگونه امر مقدس را از حیطه خود بیرون می راند تا به به صورت بیانی از یک هنر مدرن در آید.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

می‌دانیم که در هر روایت تصویری و سینما به عنوان روایتی تصویری همه چیز در اکنون ، در یک «زمان حال اخباری»ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

present indicative

رخ می دهد و بر خلاف زبان در سینما نشانه ها از پیش موجود نیستند. ادبیات همیشه می‌تواند بخشی از خود را در قالب مجاز و استعاره پنهان کند، اما در سینما همه چیز آشکار است. به سخن دقیق‌تر، هر گزاره‌ی تصویری روایی یک گزاره‌ی «خبری»ه ه ه ه ههه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

constative

است که در آن هر شی‌ای نماییده شده یک معرفه است:ه

این یک خیابان است
در این خیابان تظاهرات است
این زن در تظاهرات کشته می‌شود...ه

در سینمای پس از انقلاب ما بازنمایی زن (زنانه) را پیوسته به صورت گزاره های زیر و تنها به همین صورت می بینیم:ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه

این زن با گیسوانی پوشیده است؛ه
این زن با گیسوانی پوشیده (سراپا پوشیده) کشته می‌شود...ه

در این سینما به صورت فضا یا فضا هایی از پیش دیده شده نگاه ما هرگز نمی‌تواند ، حتا در خصوصی ترین لحظات حکایی ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

diegetic

فیلم، با نگاه دوربین درتماشای یک زن این همانی پیدا کند. هم نگاه ما و هم نگاه دوربین پیش از آنکه محیط برموضوع

باشند، محاط در نگاهی غیر (نگاه دیگری) هستند که از نقطه ای ورای محاکاته ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

diegesis

در فیلم همه چیز را زیر نظر دارد. در این تداخل محیط و محاط بازنمایی زن نه یک نمود که یک نبود، یا دقیقتربگوییم، یک «فقدان»ه ه ه ه ههه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

lack
است.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

ازسوی دیگر ، می دانیم که در سینما هر تک فریم در توالی وترادف با دیگر تک فریم های ما قبل و ما بعد خود لحظه ای در تاریکی مطلق فرو می رود تا با ایجاد یک خطای با صره در بیننده حسی از حرکت را در تصویر القا کند و از این طریق یک گزاره تصویری را شکل دهد. هر پوششی برای گیسوان زن و یا هر تکه از تن او در واقع نشت آن تاریکی مطلق بر سطح روشن و قابل رویت فیلم است.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

ما در اثر یک خطای باصره و در واقع در یک بازی تاریک و روشن ائدئولوژیک این فقدان را نمی بینیم. قرار نیست آن را ببینیم. چیزی نیست که ان را ببینیم. آن نگاه خیره پر غیظ تک تیر انداز در اینجا به عنوان یک سازوکار (آپاراتوس به تعبیر آلتوسر) ائدئولوژیک از ما می خواهد که تنیت زنانه را در تمامیت آن مدام به آن تاریکی مطلق میان دو تک فریم فیلم برانیم تا بتوانیم در تماشای فیلم به نوعی التذاذ هنری برسیم.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

به این اعتبار سینمای پس از انقلاب در ایران سرتاسر یک صحنه از پیش دیده شده است که بازنمایی زن در آن همچون حفره ای تاریک اما نامرئی و عادی شده پیوسته دهان باز کرده است. این فقدان (فقدان روشنی) اشکارگی را در این سینما به عنوان یک هنر مدرن زیر سوآل می‌برد (حتا آنگاه هم که زن موضوع این آشکارگی نیست) و در نتیجه مارا پیوسته با یک نه/سینما، یا یک طور ادای سینما به عنوان «سینمای ملی» (به رغم همه‌ی دستآوردهایش در داخل و خارج) روبرو می‌سازد.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

هر فقدانی و در اینجا بازنمایی زن به عنوان یک فقدان، بنا به یک تعریف، حفره ای است با دهانه ای نامتعین. برای این فقدان نه می‌توان «بوطیقا»یی تراشید و نه می‌توان آن را به صورت عرصه ای از یک تخالف در برابر به اصطلاح «فحشای دیداری»ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

scopophilia

سینمای غرب تفسیر و توجیه نمود5. در این «سینمای ملی» می‌توان مثلا زن را پیوسته در عرصه عمومی (و لاجرم با حجاب) نشان داد.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

می‌توان به اقتضای داستان زن را در کسوت مردانه بازنمود. می‌توان به عرصه های به کلی مردانه، به دشت و دمن ویا فضاهای «گلخانه‌ای» پناه برد...اما با این کارها ما فقط دهانه حفره را گشادتر کرده ایم. در این سینما تا وقتی به بازنمایی زن شلیک می شود،هیج بازنمایی دیگری در امان نیست.ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

هیچ لحظه ای،هر چه خصوصی، لحظه ای از آن «خود» نیست؛ فضایی از پیش اشغال شده است. هر موفقیت این سینما در واقع توطئه‌ای است که هم ما (تماشاگر) و هم فیلمساز به اتفاق تک تیر انداز در آن شرکت داشته‌ایم.ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

هر راه حل به اصطلاح «نواندیشانه» ای هم تاکنون برای این مسئله مبتنی بر، اگر نه کتمان آن نگاه همه جا حاضرو همه جا ناظر ( نگاه تک تیر انداز)، که خواستار نوعی غمض عین در برابر آن از جانب ما بوده است. زمانی در گذشته ای نه چندان دور شحنه ای معزول ( به تعبیر سعدی6) که در آخرین روزهای عمر خود «اصلاح طلب» شده بود، در یک مصاحبه این جواز را صادر کرده بود که زنان به شرط پیری و سالخوردگی می‌توانند در سینما بدون حجاب ظاهر شوند7.ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

با این حساب کمال بازنمایی زن، نقطه‌ی اوج آن، امحای کامل زن و به سخن ساده، مرگ اوست: تاریکی مطلق!ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

از من عکس بگیر!ه

نگاه خیره‌ی ندا لحظه ای و فقط لحظه ای از حیطه‌ی این نگاه همه جا بین، همه جا حاضر، آزاد می شود، از این حیطه عبور می‌کند تا به ما برسد و با نگاه ما تلاقی پیدا کند. شگفتا که حتا مرگ هم لحظه ای او را در این تلاش به حال خود وامی گذارد!ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

با این کار نگاه خیره‌ی او ساختار معمول تصویر روایی را به هم ریخته است و حتا منطق حاکم بر یک بازنمایی به صورت عکس را هم واژگون کرده است. بر خلاف این گفته‌ی براهنی8 که می‌گوید این نگاه دوربین است که نگاه ندا را به دام انداخته، باید گفت که برعکس، این نگاه ندا است که با به دام انداختن دوربین دستور توقف کامل حرکت روایی تصویر را می دهد ( نحو دیگری را بر تصویر حاکم می‌کند) و با این کار به زبانی فصیح می‌گوید:ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

از من عکس بگیر...! پیش از آن که محو شوم...

در اینجا چشمها دیگر اعیان فی النفسه نیستند (چنانکه در یک روایت تصویری، در یک روایت سینمایی)، بلکه متکلم بالذات اند (چنانکه در یک قطعه عکس). چیزی را بیان نمی‌کنند. خودِ بیان اند!ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

گفته‌اند که هر عکسی پرتاب تکه‌ای از «گذشته» به سوی زمان «آینده» است و پس زمان دستوری یک قطعه عکس گونه ای آینده در گذشته است. این زمان را می‌توان در زبان فارسی به گونه ای زمان حال کامل (روایی) التزامی برگرداند9. به این اعتبار، نگاه ندا خود را این گونه بیان می‌کند:ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

روزی با معلم موسیقیم به یک تظاهرات خیابانی رفته باشم و ناگهان... سینه ام را... قلبم را تیری از هم شکافته باشد....من نقش زمین شده باشم از هیبت زخمی دهان بازکرده در سینه ام و...ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

کلافی از گزاره ها در این نگارش نور ( عکس همچون نگارش نور10 ) که در گذشته، در قلب واقعه، منفجر شده و در آینده ( زمان حال تماشای ما) گشوده می شود و هرگزاره که گشوده می شود منظری دیگر و به کلی دیگری را از واقعه را در برابر چشم ما قرار می دهد.ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

از این روست که در این خوانش پراکنده‌ی م( و هر خوانشی بر این آستان «مرگ زیبایی11» پراکنده است؛ تشریح یک ویران شدگی است) نگاه ندا، نه یک مقطع خُرد از خیزش سبز مردم ایران که می‌تواند خود این واقعه به مفهوم کلان آن باشد: کلافی از گزاره ها که همچنان در حال گشوده می شود...ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

حالتی در یک نگاه (از یک نگاه) که تمامی تن می شود به صورت یک مجاز: بیان جزء و اراده‌ی کل...ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

نگاهی که منطق اتفاق را به هم می‌ریزد تا خود اتفاقی دیگر شود...ه



پانوشت:

۱- با نگاهی به مفهوم «واقعه» به تعریف دریدا

۲- گفته‌ی معروف مارشال مک لوهان

۳- تعبیری از براهنی در سوگنامۀ ندای ایرانی

۴- برای توضیح بیشتر در این باره نگاه کنید به رولان بارت و کتابش دربارۀ عکس به نام

Camera lucida

ه5- از نظرات حمید نفیسی و نگار متحده در باره سینمای ایران پس ار انقلاب به عنوان یک «سینمای ملی». برای نظرات این دو عزیز به منابع زیر می توانید رجوع کنید:ه ه ه ه هه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

Negar Mottahedeh, Displaced Allegories, Duke University Press,2008.

Hamid Naficy,” Poetics and Politics of Veil” in Representation and Contemporary Arts, David Bailey and Gilane Tawadors ed. MIT Press, 2003.

ه۶- شحنه معزول و جنده پیر چه کند گر توبه نکند...- سعدی در گلستان

ه۷- حجت‌الاسلام خلخالی در یک مصاحبه

۸- براهنی، همانجا

۹- Present perfect ( narrative) subjunctive

۱۰- تعبیری از بودریار دربارۀ عکس

۱۱- تعبیری دیگری از براهنی ، همانجا

اصل این نوشته از زمانه
________________